Υπάρχει λόγος να επιμένουμε;
Α) Ας αρχίσουμε από το τέλος ή γιατί χρειάζεται ένα κείμενο σαν αυτό
(1) Μία πρόσφατη συνέντευξη
Την Πέμπτη, 22 Ιουλίου 2021, σε συνέντευξη Τύπου για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο για το Μάτι, παρενέβησαν ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας, ο Υφυπουργός Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος, Νίκος Ταγαράς, ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, Ευθύμιος Μπακογιάννης, και ο Προέδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Γιώργος Στασινός.
Οι πολιτικοί παράγοντες επικεντρώθηκαν στις προτεραιότητες και τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης, στον χρόνο-ρεκόρ της διαδικασίας, στη σημασία του έργου ως πιλοτικού για άλλες περιοχές με παρόμοια πολεοδομικά προβλήματα κλπ.
(2) Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ υπέμνησε τεχνογνωσία, γνώση των καλύτερων, διαφάνεια…
Η παρέμβαση του Προέδρου του ΤΕΕ, όπως προκύπτει από το σχετικό Δελτίο τύπου του ΥΠΕΝ, είχε δύο σημεία (οι επισημάνσεις δικές μας):
- Το ΤΕΕ βοηθάει να γίνουν γρήγορα, με τις αναγκαίες εγγυήσεις τεχνικής επάρκειας, αποτελεσματικότητας και διαφάνειας, έργα, προγράμματα και μεταρρυθμίσεις, όποτε του ζητηθεί από την Πολιτεία, από οποιαδήποτε κυβέρνηση. Το έχει κάνει στο παρελθόν, το κάνει τώρα και θα συνεχίσει να το κάνει και στο μέλλον.
- Αυτό που μας βοηθάει για να είμαστε αποτελεσματικοί είναι ότι έχουμε την τεχνογνωσία να το κάνουμε. Απευθυνόμαστε στο σύνολο των μηχανικών και στους καλύτερους μηχανικούς, που μπορούν να ασχοληθούν με τα θέματα, διότι τους γνωρίζουμε και γνωρίζουμε ποιος είναι ειδικός σε κάθε θέμα. Δεύτερον, είμαστε από «πάνω» από τα θέματα. Αυτά με τα οποία ασχολούμαστε, ασχολούμαστε κάθε μέρα όλη μέρα, όχι όποτε βρούμε το χρόνο. Και θα συνεχίσουμε αυτή τη συνεργασία.
(3) Να, λοιπόν, γιατί χρειάζεται ένα κείμενο σαν αυτό
Είχαμε την εντύπωση ότι οι αντιδράσεις που είχαν δημοσιοποιηθεί λόγω της συγκεκριμένης εμπλοκής του ΤΕΕ θα είχαν προβληματίσει τον Πρόεδρό του και θα τον είχαν καταστήσει προσεκτικότερο στην υπεράσπιση της πολιτικής του.
Αντί γι’ αυτό, όμως, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ επέλεξε να χρησιμοποιήσει διατυπώσεις που τον αφήνουν εκτεθειμένο απέναντι στην κοινή λογική και, ασφαλώς, απέναντι στους συναδέλφους του μηχανικούς.
Διότι, πώς αλλιώς να εκληφθούν οι αναφορές του για «εγγυήσεις τεχνικής επάρκειας» και «διαφάνεια» και οι διαβεβαιώσεις του ότι «απευθυνόμαστε στο σύνολο των μηχανικών» και, ταυτοχρόνως, «και στους καλύτερους μηχανικούς […] διότι τους γνωρίζουμε […]»;
Φαίνεται ότι ο Πρόεδρος του ΤΕΕ έχει πειστεί ότι ο καλύτερος τρόπος για να εφαρμόσει η κυβέρνηση τον σχεδιασμό της είναι να το αναθέσει στο ΤΕΕ, το οποίο με διαφάνεια θα βρει τους «καλύτερους» για να το κάνει. Και αυτό είναι κάτι το οποίο έχει ακόμα μεγαλύτερες προοπτικές, δεδομένων των τάσεων της περιόδου.
Εμείς, ως Παράταξη, όχι μόνο δεν έχουμε πειστεί για όλα αυτά αλλά, αντιθέτως, θεωρούμε ότι είναι άκρως προβληματικά και προοπτικά ακυρώνουν τον βασικότερο καταστατικό ρόλο του ΤΕΕ. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο κρίναμε σκόπιμο να αναπτύξουμε περισσότερο εκτεταμένα και αναλυτικά το θέμα. Για να θυμόμαστε, να μαθαίνουμε και να προβλέπουμε. Ίσως και για να προσπαθήσουμε να το αποτρέψουμε.
Επισήμανση:
Για τις ανάγκες της τεκμηρίωσης, στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ αναφέρεται το χρονικό της εμπλοκής του ΤΕΕ στην υπόθεση του Ματιού, παρουσιάζοντας το πολιτικό πλαίσιο και την επακόλουθη αλληλουχία των γεγονότων.
Β) ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ: Η τελευταία ΔΕ ΤΕΕ πριν από τις διακοπές
Στην Ημερήσια Διάταξη της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ της Πέμπτης, 5.8.2021, περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα εξής θέματα που αφορούν έργα στα οποία το ΤΕΕ έχει οριστεί Αναθέτουσα Αρχή και Φορέας Υλοποίησης:
(1) Καμπάνια ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για τον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη και το Εθνικό Μητρώο Υποδομών του ΤΕΕ, Π/Υ 1.350.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ
(2) Σχεδιασμός, Υλοποίηση, θέση και υποστήριξη της Παραγωγικής Λειτουργίας του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη και του Εθνικού Μητρώου Υποδομών, προσφοράς ύψους 35.710.086,32 ευρώ χωρίς ΦΠΑ
(3) Πρόσκληση για Απευθείας Ανάθεση για τις εξειδικευμένες τεχνικές/επιστημονικές υπηρεσίες ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ» με κριτήριο κατακύρωσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά με βάση την τιμή και έγκριση δαπάνης 165.000€ πλέον του ΦΠΑ 24%
(4) Προκήρυξη Ανοικτού Ηλεκτρονικού Διεθνούς Διαγωνισμού με κριτήριο ανάθεσης των πλέον συμφέρουσα από οικονομικής άποψης προσφορά, βάσει βέλτιστης σχέσης ποιότητας – τιμής για την Παροχή Υπηρεσιών Συμβούλου για την τεχνική υποστήριξη της υλοποίησης της Δράσης ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ ΑΥΤΟΝΟΜΩ ΙΙ και έγκριση δαπάνης 6.200.000€ πλέον του ΦΠΑ 24%
(5) Σύναψη Συμφωνίας-Πλαίσιο ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΝ «ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΕΙΩΝ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ», με συνολική εκτιμώμενη αξία 150.737.755,42 Ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ (ποσό χωρίς ΦΠΑ 121.562.705,99 €, ΦΠΑ 29.175.049,44 €) με δικαίωμα προαίρεσης 50%
(6) Διαγωνισμούς για Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια για 12 δήμους: Μεγίστης, Ιθάκης, Καρπάθου-Κάσου, Σύρου-Ερμούπολης, Γρεβενών (1), Γρεβενών (2), Πάτμου-Λειψών-Λέρου-Αγαθονησίου-Καλυμνίων, Μάνδρας-Ειδυλλίας, Κεντρικών Τζουμέρκων, Αιγιαλείας, Ήλιδας, Αγκίστρι-Αίγινας, συνολικού Π/Υ 11.628.300 ευρώ χωρίς τον ΦΠΑ
(7) Διαγωνισμούς για Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια πέντε περιοχών: Δήμου Μινώας Πεδιάδας Θήρας, Δήμου Θήρας, Δήμου Μυκόνου, Δήμων Κορινθίων (ΔΕ Κορινθίων) & Λουτρακίου-Αγ. Θεοδώρων (ΔΕ Λουτρακίου Περαχώρας), Παραλιακών περιοχών της Περιφερειακής Ενότητας Ηλείας, συνολικού Π/Υ 4.554.800 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Σύνολο; Σχεδόν 205 εκατομμύρια ευρώ!
Γ) Πού βρισκόμαστε σήμερα και τι πρέπει να κάνουμε
(1) Το νέο σκηνικό…
Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε η κυβέρνηση της ΝΔ έχει φιλοτεχνήσει ένα προφίλ στοχοπροσηλωμένου μεταρρυθμιστή που δεν τον σταματάει τίποτα: ούτε νόμοι, ούτε κανόνες… (Η πανδημία του κορονοϊού εκτίναξε σε δυσθεώρητα ύψη την προϋπάρχουσα τάση.) Στήθηκε, έτσι, ένα σκηνικό όπου ο μεταρρυθμιστικός κυβερνητικός οίστρος σαρώνει τα πάντα στο πέρασμά του. Πρώτη παράσταση σε αυτό το σκηνικό, η υπόθεση με το Μάτι.
(2) …και το ΤΕΕ
Εν τω μεταξύ, το ΤΕΕ είχε ήδη διαμορφώσει ένα μονοσήμαντο προφίλ διαχειριστή κυβερνητικών εφαρμογών για το οποίο είχε -και δικαίως- κατηγορηθεί. Με την κυβερνητική αλλαγή του 2019 ήταν σαφές ότι θα επιζητούσε έναν πιο ουσιαστικό ρόλο στο σύστημα, λόγω της πολιτικής συνάφειας κυβέρνησης και ηγεσίας ΤΕΕ.
(3) Ο λάθος ρόλος…
Στο Μάτι, λοιπόν, το ΤΕΕ ανέλαβε τον πρώτο του ρόλο στο νέο σκηνικό. Μόνο που ήταν λάθος ρόλος. Αναθέτουσα Αρχή για τις μελέτες στο Μάτι. Βεβαίως, το ΤΕΕ πάντοτε συμμετείχε με μέλη του στις επιτροπές των δημόσιων διαγωνισμών για να ελέγχει τις Αναθέτουσες Αρχές, για να επιβάλλει τους όρους νομιμότητας και διαφάνειας στις διαγωνιστικές διαδικασίες και να εξασφαλίζει την ισονομία και τις ίσες ευκαιρίες μεταξύ των μελών του. Τώρα αναθέτει το ίδιο συμβάσεις, άρα ποιος θα ελέγξει τη διαδικασία και ποιος θα προστατεύσει τα έργα και τους μηχανικούς;
(4) …και η λάθος ερμηνεία του λάθος ρόλου
Η συνέχεια, βέβαια, ήταν ακόμα χειρότερη. Το ΤΕΕ έπαιξε αυτόν τον λάθος ρόλο με λάθος τρόπο. Όφειλε να προσπαθήσει, ως εντολοδόχος Αναθέτουσα Αρχή, να διαμορφώσει ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο, αφενός, οι μελέτες για το Μάτι θα εκπονούνταν στον χρόνο που έπρεπε και με την αλληλουχία, την πληρότητα και την τεχνική επάρκεια που απαιτείται και, αφετέρου, οι όροι διαφάνειας και ισονομίας μεταξύ των μελών του θα τηρούνταν. Αντί γι’ αυτό η ανάθεση (όπως έγινε), η εκπόνηση (αν και όπως έγινε), η παρακολούθηση (αν έγινε), η έγκριση (όπου δόθηκε) και η παραλαβή των μελετών (αν συνέβη) πρέπει να διδάσκονται μάλλον ως παράδειγμα προς αποφυγή. Αυτά για τις μελέτες της πρώτης φάσης. Για τις μελέτες της δεύτερης φάσης το μόνο που έχουμε είναι η άκρως προβληματική ανάθεση και η, όπως φαίνεται, διατήρηση του πνεύματος του ΤΕΕ, στοιχεία που προοιωνίζονται εξίσου προβληματική συνέχεια.
(5) Φαίνεται ότι πρέπει -επιτέλους!- να συζητήσουμε για τον ρόλο του ΤΕΕ στις νέες συνθήκες
Η εμπλοκή του ΤΕΕ ως Αναθέτουσα Αρχή στις μελέτες για το Μάτι δεν είναι μοναδική περίπτωση. Την ίδια περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη ο περιώνυμος διαγωνισμός για τον Ψηφιακό Χάρτη (ύψους άνω των 50 εκατομμυρίων ευρώ), όπου όλο το έργο χαρακτηρίστηκε ως έργο πληροφορικής αφήνοντας έξω τους μηχανικούς και όπου οι προϋποθέσεις συμμετοχής οδήγησαν σε μία και μόνη υποψηφιότητα (!). Αμέσως μετά ακολουθούν οι αναθέσεις των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Και, προφανώς, έπεται συνέχεια.
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μία περίοδο στην οποία η Ελλάδα βρίσκεται σε μία μεταμνημονιακή μετάβαση όπου κρίνονται πολλά κρίσιμα θέματα για το μέλλον. Παραγωγικό υπόδειγμα, ρόλος του Κράτους, κοινωνική πολιτική, εκπαιδευτική μεταστροφή, ενεργειακός μετασχηματισμός, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή κλπ.
Και όλα αυτά συμβαίνουν υπό το πρίσμα μίας ατελείωτης πανδημικής κρίσης, η οποία, πάντως, αφενός παρέχει ένα είδος θεσμικής ασυλίας στην κυβέρνηση, όσον αφορά την παράβλεψη νόμων και κανόνων, και αφετέρου της προσέφερε τη δυνατότητα διαχείρισης σημαντικών πρόσθετων κονδυλίων (Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας) τα οποία είναι πολύ πιθανό να επιστρέψουν ως μπούμερανγκ επί της κεφαλής της ταλαίπωρης Ελληνικής οικονομίας.
Σε αυτή, λοιπόν, την περίοδο, η πλειοψηφία της Διοικούσας του ΤΕΕ έχει αρχίσει να παραβλέπει ολοένα και περισσότερο τη βασική καταστατική υποχρέωση του ΤΕΕ ως Τεχνικού Συμβούλου της κυβέρνησης (και της Πολιτείας). Από τον αρχικό του ρόλο, που αφορούσε τη διερεύνηση θεμάτων που απασχολούν την Ελληνική κοινωνία και σχετίζονται με την οικονομία της χώρας, συνδυάζοντας την Τεχνολογία, την Τεχνική και την Επιστήμη, έχει καταλήξει σήμερα σε κυβερνητική Υπηρεσία Πληροφορικής και ήδη διολισθαίνει σε κυβερνητική Διοικητική Υπηρεσία. Μια Υπηρεσία η οποία, στο όνομα της ταχείας διεκπεραίωσης, αναλαμβάνει να αναθέτει μελέτες και να υλοποιεί κυβερνητικά έργα και προγράμματα χωρίς κανέναν έλεγχο από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, με παραβίαση των νόμων περί δημοσίων συμβάσεων και των κανόνων περί διαύγειας και, τελικά, χωρίς καμία προϋπόθεση ουσιαστικού αποτελέσματος, τόσο ως προς τον εκάστοτε δηλωνόμενο στόχο των έργων, όσο και ως προς επίτευξη του εκάστοτε δηλωνόμενου χρονικού ορίζοντα υλοποίησης.
Δεν είναι δυνατόν η Διοικούσα να δέχεται, αφενός, ενστάσεις και αντιδράσεις των μελών του Επιμελητηρίου για περιπτώσεις παραβίασης της νομοθεσίας από τις εκάστοτε κρατικές και δημοτικές υπηρεσίες και, αφετέρου, και ταυτόχρονα, να λειτουργεί το ίδιο το ΤΕΕ ως δημόσια Υπηρεσία, και μάλιστα δεχόμενο, κατ’ εντολή της Κυβέρνησης, να παραβιάζει νόμους και κανόνες προκειμένου να εξυπηρετήσει τους πολιτικούς στόχους της.
Επομένως, η σταδιακή αλλαγή του ρόλου του ΤΕΕ αποτελεί μείζον θέμα για τον κλάδο των μηχανικών καθώς μένουν χωρίς ένα Φορέα, το Επιμελητήριο τους, που να τους υποστηρίζει στην επαγγελματική τους υπόσταση.
Πρόκειται για ένα θέμα που έχει ήδη πάρει μεγάλες διαστάσεις και θα διεκδικήσουμε τη δημόσια συζήτησή του με στόχο την αναστολή αυτής της πολιτικής.
Το χρονικό της εμπλοκής του ΤΕΕ στην υπόθεση του Ματιού
(1) Η αφορμή
Αφορμή ήταν μία πραγματική τραγωδία. Το καλοκαίρι του 2018 – σε μία πυρκαγιά απίστευτης έντασης. Εκατό άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Κατοικίες κάηκαν, περιουσίες καταστράφηκαν. Μία ολόκληρη περιοχή δίπλα στην Αθήνα νεκρώθηκε.
(2) Η Νέα Δημοκρατία
Η αντιπολιτευόμενη, τότε, Νέα Δημοκρατία, ενδεδυμένη τον μανδύα της μαχητικής και καταγγελτικής πλην πεπειραμένης δύναμης, επέλεξε να αξιοποιήσει την τραγωδία κατά τρόπο κυριολεκτικά χυδαίο, προκειμένου να προσποριστεί πολιτικά οφέλη εν όψει των επερχόμενων εκλογών. Ένα χρόνο μετά, η ΝΔ θα εξακολουθούσε να εκμεταλλεύεται χυδαία την τραγωδία, φορώντας όμως, πλέον, την έγκυρη και αξιοσέβαστη κυβερνητική τήβεννο.
(3) Η ΠΝΠ και η ανάθεση έργου στο ΤΕΕ
Με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που δημοσιοποιείται μία μέρα μετά τις Προγραμματικές Δηλώσεις της (νέας) Κυβέρνησης ανατίθεται στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) η σύνταξη ειδικού χωρικού σχεδίου (ΕΧΣ) για τις περιοχές της Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018. Η ανάθεση αυτή συνοδεύεται από πρόβλεψη παρεκκλίσεων από κάθε -κάθε- διάταξη που αφορά διαδικασίες αρμοδιότητας, κατάρτισης, ανάθεσης συμβάσεων κλπ.
(4) Οι αντιδράσεις και τα ερωτήματα
Φυσικά, υπήρξαν έντονες αντιδράσεις.
Για παράδειγμα, πώς το ΤΕΕ από θεματοφύλακας της διαφάνειας και της νομιμότητας
(α) δέχθηκε να υπογράψει με το ΥΠΕΝ μία σύμβαση «κατά παρέκκλιση από οποιαδήποτε άλλη διάταξη που αφορά διαδικασία κατάρτισης και αρμοδιότητα» και,
(β) δέχθηκε για τον εαυτό του ότι «μπορεί να προβαίνει σε αναθέσεις κατά παρέκκλιση από τις πάγιες διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας που αφορούν την διαδικασία αναθέσεως συμβάσεων έργου, υπηρεσίας ή προμήθειας» που παραβιάζει ευθέως όλους τους όρους ανάθεσης, εκπόνησης, έγκρισης και παραλαβής μελετών, πάνω απ’ όλα όμως υγιούς ανταγωνισμού στον χώρο των μελετών;
«Μα, βιαζόμασταν» είπαν. «Ενόψει άμεσου κινδύνου για την ασφάλεια των πολιτών ή για το περιβάλλον, όπως προκύπτει από εισήγηση φορέα ή υπηρεσίας […]», λέει η ΠΝΠ…
Β) Η αλληλουχία των γεγονότων
(1) 23 Ιουλίου 2018
Δύο μεγάλες πυρκαγιές ξεσπούν στην Αττική, η πρώτη στην Κινέτα και η δεύτερη κοντά στο Νταού Πεντέλης. Στη δεύτερη περίπτωση η πυρκαγιά εξαπλώνεται και περνάει μέσα από τους οικισμούς Νέος Βουτζάς και Μάτι με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 102 άνθρωποι και να τραυματιστούν δεκάδες άλλοι. Από τις δύο πυρκαγιές καταστρέφονται ολοσχερώς ή έπαθαν ζημιές χιλιάδες σπίτια ενώ κάηκαν και δεκάδες χιλιάδες στρέμματα δάσους.
(2) 23 Ιουλίου 2019 (ακριβώς ένα χρόνο μετά)
Δημοσιοποιείται Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου με τίτλο «Λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση άμεσων κινδύνων και αναγκών στις περιοχές της Περιφερειακής Ενότητας Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018». Την Πράξη είχε εξαγγείλει μία ημέρα πριν (στις Προγραμματικές Δηλώσεις της Κυβέρνησης) ο Πρωθυπουργός. Η Πράξη αφορά τις άμεσες παρεμβάσεις που επρόκειτο να ακολουθήσουν για το Μάτι (κυρώθηκε στη συνέχεια με τον ν. 4626/2019).
Η ΠΝΠ εκείνη, στο άρθρο 3 («Κατάρτιση ειδικού χωρικού σχεδίου») προβλέπει μία ανάθεση έργου και δύο συνθήκες υλοποίησης της ανάθεσης:
Η ανάθεση: Ανατίθεται στοΤεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) η σύνταξη ειδικού χωρικού σχεδίου (ΕΧΣ) για τις περιοχές της Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018.
Οι δύο συνθήκες υλοποίησης:
1η συνθήκη: Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) εξουσιοδοτείται –κατά παρέκκλιση από οποιαδήποτε άλλη διάταξη που αφορά διαδικασία κατάρτισης και αρμοδιότητα– να υπογράψει σχετική σύμβαση με το ΤΕΕ με καταληκτική ημερομηνία παράδοσης του σχεδίου την 23η Ιουλίου 2020
2η συνθήκη: Για την υλοποίηση του έργου το ΤΕΕ μπορεί να προβαίνει σε αναθέσεις κατά παρέκκλιση από τις πάγιες διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας που αφορούν την διαδικασία αναθέσεως συμβάσεων έργου, υπηρεσίας ή προμήθειας.
Σε άτυπο σημείωμα του Μαξίμου, που κυκλοφορεί την ίδια ημέρα μέσω του Τύπου, διαβάζουμε: «[…] Υπό κανονικές συνθήκες το έργο αυτό θα χρειαζόταν μία 5ετία, και τώρα ο πρωθυπουργός έθεσε σφιχτό χρονοδιάγραμμα, ζητώντας να έχει γίνει μέσα σε ένα χρόνο, ώστε να έχει ολοκληρωθεί πριν τη δεύτερη μαύρη επέτειο της τραγωδίας στο Μάτι».
(3) 13 Δεκεμβρίου 2019 (τεσσερισήμισι μήνες μετά) – οι προσκλήσεις
Το ΤΕΕ δημοσιεύει προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την εκπόνηση των επτά μελετών που απαιτούνται για το Ειδικό Χωρικό Σχέδιο στο Μάτι (Μελέτης Τοπογραφίας, Μελέτης Γεωλογικής Καταλληλότητας, Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Σ.Μ.Π.Ε.), Συγκοινωνιακής Μελέτης, Μελέτης Οριοθέτησης Ρεμάτων, Μελέτης Κατάρτισης Δασικού Χάρτη και Χωροταξικός– Πολεοδομικός Σχεδιασμός).
Η διαδικασία έχει τα εξής ενδιαφέροντα και παράδοξα χαρακτηριστικά:
(α) οι προσκλήσεις δημοσιεύτηκαν στην στήλη «Ανακοινώσεις» του Τμήματος Προμηθειών του ΤΕΕ και όχι στη στήλη «Διαγωνισμοί» όπως θα αναμενόταν
(β) η προθεσμία υποβολής προσφορών ήταν η 19η Δεκεμβρίου, μόλις έξι μέρες μετά τη δημοσίευση των προσκλήσεων,
(γ) προκηρύχθηκαν επτά διαφορετικές, μεμονωμένες μελέτες αντί για μία ολοκληρωμένη με διακριτά μέρη, ενώ όλες οι μελέτες έπρεπε να τελειώσουν μέσα σε τρεις μήνες,
(δ) οι αναθέσεις των μελετών στηρίζονταν μόνο στην οικονομική προσφορά, δηλαδή χωρίς να συνεκτιμάται ο παράγοντας της ποιότητας και χωρίς να παρατίθενται οι προεκτιμώμενες αμοιβές των μελετών, ώστε επ’ αυτών να αξιολογηθεί η ορθότητα των οικονομικών προσφορών,
(ε) στις προσκλήσεις δεν γινόταν καμία αναφορά στην (τυπικά προαπαιτούμενη, σύμφωνα με την ΠΝΠ) σύμβαση μεταξύ ΥΠΕΝ και ΤΕΕ.
(4) 11 Δεκεμβρίου 2019 (δύο μέρες νωρίτερα) –μία καθυστερημένη σύμβαση
Η διαδικασία που ακολούθησε το ΤΕΕ για την ανάθεση των μελετών έγινε γνωστή κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, προκάλεσε αντιδράσεις και οδήγησε στη διερεύνηση του ιστορικού της.
Χρειάστηκε να γίνει Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων (ΑΚΕ) από τους Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτη Φάμελλο και Χαρά Καφαντάρη προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας Κωστή Χατζηδάκη για να μάθουμε –μόλις στις 27 Ιανουαρίου 2020(!)– ότι είχε υπογραφεί από τις 11 Δεκεμβρίου 2019 η προβλεπόμενη από την ΠΝΠ σύμβαση μεταξύ του ΥΠΕΝ και του ΤΕΕ (!).
Το ερώτημα γιατί χρειάστηκαν όλα αυτά και δεν γιατί δεν τα μάθαμε στην ώρα τους παραμένει ανοικτό.
Φυσικά, η απάντηση στο ερώτημα θα μπορούσε να είναι απλή:
(α) η σύμβαση είχε ήδη καθυστερήσει πάρα πολύ (τεσσερισήμισι μήνες μετά την (κατεπείγουσα, θυμίζουμε) ΠΝΠ) του Ιουλίου
και (β) η σύμβαση δεν λέει απολύτως τίποτα
οπότε (γ) η σύμβαση και τα συμπαρομαρτούντα (διαδικασία ΤΕΕ) πλήττουν σοβαρά τόσο την εικόνα της κυβερνητικής αποτελεσματικότητας όσο και την απαιτούμενη θεσμική διαύγεια.
(5) 20 Δεκεμβρίου 2019 – η επικύρωση από τη Διοικούσα Επιτροπή ΤΕΕ …
Στη Διοικούσα Επιτροπή (ΔΕ) του ΤΕΕ φτάνει εισήγηση με τις αναθέσεις των μελετών που είχαν δημοσιευθεί επτά μέρες πριν και προέβλεπαν προθεσμία υποβολής προσφορών την προηγούμενη μέρα της σύγκλησης της ΔΕ. Η εισήγηση ψηφίζεται κατά πλειοψηφία (και προφανώς όχι από τη δική μας Παράταξη).
Από τις επτά μελέτες, στις τέσσερις εμφανίζεται μόνο μία υποψηφιότητα. Μεταξύ αυτών και η Μελέτη Χωροταξικού-Πολεοδομικού Σχεδιασμού, η οποία κατακυρώνεται σε μελετήτρια-φυσικό πρόσωπο έναντι 80.000 ευρώ.
Από τα Πρακτικά της ΔΕ ΤΕΕ προκύπτει ότι ο Πρόεδρος του ΤΕΕ έχει ζητήσει από τους μελετητές που ανέλαβαν το έργο να δεχθούν μείωση της αμοιβής τους έναντι της αρχικής τους προσφοράς.
Αυτή είναι η τελευταία φορά που η ΔΕ ΤΕΕ ασχολείται με τις μελέτες για το Ειδικό Χωρικό Σχέδιο για το Μάτι.
(6) 10 Μαρτίου 2020 – … ή, μάλλον, όχι
Ή, μάλλον, όχι. Υπάρχει και άλλη μία φορά που η ΔΕ ΤΕΕ ασχολείται με τις μελέτες για το Ειδικό Χωρικό Σχέδιο στο «Μάτι».
Με εισήγηση του Προέδρου αποφασίζεται η αύξηση των αμοιβών σε δύο περιπτώσεις:
(α) στη μελετήτρια-φυσικό πρόσωπο της Μελέτης Χωροταξικού-Πολεοδομικού Σχεδιασμού κατά 56.000 ευρώ (πλέον των αρχικών 80.000 ευρώ) για τον συντονισμό των άλλων μελετών και για την υποστήριξη «για την σύνταξη το υ ενιαίου τεύχους του ΕΧΣ βάσει των σχετικών Τεχνικών Προδιαγραφών καθώς και οι πιθανά απαιτούμενες προσαρμογές μετά από παρατηρήσεις φορέων των οποίων η γνωμοδότηση προβλέπεται θεσμικά» και
(β) στην εταιρεία που είχε αναλάβει τις Μελέτες Οριοθέτησης Ρεμάτων κατά 50.000 ευρώ (πλέον των αρχικών 78.840 ευρώ) καθώς διαπιστώθηκε «ότι είναι αναγκαία η εκπόνηση μελέτης μείωσης της πλημμυρικής διακινδύνευσης των εκτάσεων του ΕΧΣ[…]».
(7) 15 Ιουνίου 2020 – η δημόσια παρουσίαση του έργου
Παρουσιάζεται το «Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο» (όπως ονομάζεται) για το Μάτι. Συμμετέχουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, μαζί με τον υφυπουργό Δημήτρη Οικονόμου, τους γενικούς γραμματείς Ευθύμη Μπακογιάννη και Κωνσταντίνο Αραβώση και τον πρόεδρο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), Γιώργο Στασινό.
Στην αρχική διαφάνεια της παρουσίασης δίνεται ένα ιστορικό πεπραγμένων:
- Προέγκριση ΕΠΣ
- Νομοθετική ρύθμιση ανάθεσης του ΕΠΣ στο ΤΕΕ
- Υπογραφή σύμβασης ΥΠΕΝ- ΤΕΕ
- Παράδοση επιμέρους μελετών
- 12/02/2020 έως 25/02/2020 (συμβατικά 12/04/2020) – Μελέτη Τοπογραφίας
- 10/02/2020 έως 28/02/2020 (συμβατικά 10/05/2020) – Μελέτη Οριοθέτησης Ρεμάτων
- 10/02/2020 έως 31/03/2020 (συμβατικά 19/05/2020) – Συγκοινωνιακή Μελέτη
- 13/02/2020 έως 30/04/2020 (συμβατικά 13/05/2020) – Μελέτη Κατάρτισης Δασικού Χάρτη
- 10/02/2020 έως 30/04/2020 (συμβατικά 10/05/2020) – Μελέτη Πολεοδομικού Σχεδιασμού
- 30/03/2020 έως 30/04/2020 (συμβατικά 10/05/2020) – Σύνταξη ενιαίου τεύχους Ε.Π.Σ.
- 30/03/2020 έως 08/05/2020 (συμβατικά 10/05/2020) – Μελέτη μείωσης της πλημμυρικής διακινδύνευσης
- 10/02/2020 έως 22/05/2020 (συμβατικά 10/05/2020) – Μελέτη Γεωλογικής Καταλληλότητας
- 19/02/2020 έως 10/06/2020 (συμβατικά 19/05/2020) – Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
- 30/03/2020 έως 30/07/2020 – Νομική υποστήριξη του ΤΕΕ για το Ε.Π.Σ.
- 11/12/2020 έως 23/07/2020 – Επιστημονική υποστήριξη του ΤΕΕ για το Ε.Π.Σ.
Στη δεύτερη διαφάνεια της παρουσίασης δίνονται τα επόμενα βήματα του έργου:
- Ανάρτηση Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων – ΕΠΣ – Μελέτης Οριοθέτησης Ρεμάτων 25/6
- Ολοκλήρωση διαβούλευσης μαζί με την επεξεργασία των σχολίων 15/8
- Νομοθετική επεξεργασία ΠΔ 25/8
- Αποστολή σε ΣτΕ 26/8
- Πρακτικό ΣτΕ 26/9
- ΦΕΚ 10/10/2020.
- Εκπόνηση Μελέτης Πολεοδομικού Σχεδίου Εφαρμογής (ΠΣΕ)
- Ανάρτηση κτηματογραφικού διαγράμματος
- Ανάρτηση ΠΣΕ
- Διαμόρφωση τελικής πρότασης ΠΣΕ (ρυμοτομικές – οικοδομικές γραμμές, χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης, κανονιστικό πλαίσιο για ενίσχυση ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή, μορφολογικά χαρακτηριστικά, τρόπο διαμόρφωσης χρήσης και σύνδεσης ακάλυπτων ιδιωτικών χώρων με τους κοινόχρηστους, Πράξη Εφαρμογής)
- Διαδικασία γνωμοδοτήσεων και έγκριση ΠΣΕ κατά τις ισχύουσες διατάξεις
- Ελάχιστος χρόνος ολοκλήρωσης ΠΣΕ ένα έτος
(8) 30 Ιουνίου 2021 (ένα χρόνο και κάτι μετά)
Ο Πρόεδρος του ΤΕΕ ζητάει και παίρνει από την ΔΕ του ΤΕΕ κατά πλειοψηφία εξουσιοδότηση για τη διενέργεια διαγωνισμού για τη δεύτερη φάση των πολεοδομικών και συνοδών μελετών στο Μάτι. Στη σχετική εξουσιοδότηση συμπεριλαμβάνεται και ο Γενικός Γραμματέας της ΔΕ.
(9) 1 Ιουλίου 2021 (ενώ μόλις μία μέρα μετά)
Μία μέρα μετά την απόφαση της ΔΕ ΤΕΕ, δημοσιεύεται η Πρόσκληση για την εκδήλωση ενδιαφέροντος.
Αντικείμενο του Ρυμοτομικού Σχεδίου Εφαρμογής (Ρ.Σ.Ε), πρώην Πολεοδομικού Σχεδίου Εφαρμογής (Π.Σ.Ε.) που αποτελεί το δεύτερο στάδιο του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Ε.Π.Σ.) πρώην Ειδικού Χωρικού Σχεδίου (Ε.Χ.Σ,) για την περιοχή Μάτι Αττικής, είναι ο πολεοδομικός σχεδιασμός δευτέρου επιπέδου στις προτεινόμενες προς πολεοδόμηση περιοχές του εγκεκριμένου Ε.Π.Σγια την πυρόπληκτη περιοχή των ΔΕ Νέας Μάκρης και Ραφήνας των Δήμων Μαραθώνος και Ραφήνας – Πικερμίου, Περιφέρεια Αττικής.
Η σύνταξη και έγκριση Ρυμοτομικού Σχεδίου Εφαρμογής, περιλαμβάνει το Ρυμοτομικό Σχέδιο και την Πράξη Εφαρμογής. […]
Συνυποβάλλονται οι ακόλουθες υποστηρικτικές μελέτες:
- Συγκοινωνιακή – Κυκλοφοριακή Μελέτη
- Περιβαλλοντική Μελέτη
- Γεωλογική Μελέτη Καταλληλότητας
- Μελέτη διευθέτησης υδατορεμάτων και Έργων Αντιπλημμυρικής Προστασίας με συνοδές τοπογραφικές και στατικές μελέτες
- Γεωλογική – Γεωτεχνική Μελέτη Αντιμετώπισης Κατολισθητικών Φαινομένων Παράκτιων Πρανών
- Ακτομηχανική Μελέτη
Τέλος, θα διασφαλιστεί νομική υποστήριξη καθ’ όλη την διάρκεια της διαδικασίας εκπόνησης και μέχρι και την έγκριση του Ρυμοτομικού Σχεδίου Εφαρμογής (ΡΣΕ).
Η διαδικασία έχει τα πολλά κοινά χαρακτηριστικά, ενδιαφέροντα και παράδοξα, με την αντίστοιχη των μελετών της πρώτης φάσης (13/12/2019):
(α) η πρόσκληση δημοσιεύτηκε στη στήλη «Ανακοινώσεις» το Τμήματος Προμηθειών του ΤΕΕ και όχι στη στήλη «Διαγωνισμοί» όπως θα αναμενόταν
(β) η προθεσμία υποβολής προσφορών ήταν η 12η Ιουλίου, μόλις έντεκα μέρες μετά τη δημοσίευση της πρόσκλησης, προφανώς ελάχιστος χρόνος για συγκρότηση σύμπραξης και ετοιμασία προσφοράς για οκτώ μελέτες
(γ) οι αναθέσεις των μελετών στηρίζονταν μόνο στην οικονομική προσφορά, δηλαδή χωρίς να συνεκτιμάται ο παράγοντας της ποιότητας και χωρίς να παρατίθενται οι προεκτιμώμενες αμοιβές των μελετών, ώστε επ’ αυτών να αξιολογηθεί η ορθότητα των οικονομικών προσφορών.
Η διαφορά ήταν ότι προκηρύχθηκε μία συνολική μελέτη με μία κύρια και έξι υποστηρικτικές μελέτες, με χρόνο ολοκλήρωσης δέκα μήνες.
Επισημαίνεται ότι στην πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος οι μελέτες της πρώτης φάσης αναφέρονται ως «ενδεικτικές πηγές πληροφόρησης» που «εκπονήθηκαν το 2020», στοιχείο ενδεικτικό της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας της όλης διαδικασίας.
(10) 12 Ιουλίου 2021 (έντεκα μέρες αργότερα)
Κατατίθεται μία και μοναδική προσφορά από κοινοπραξία εταιρειών ύψους 4.890.000 ευρώ, η οποία αποσφραγίζεται και αξιολογείται αυθημερόν.
Στην κοινοπραξία συμμετέχουν οι μελετητές της πρώτης φάσης.
(11) 14 Ιουλίου 2021 (και, φυσικά, μόλις δύο μέρες μετά)
Ζητείται από τη ΔΕ η κατακύρωση του έργου στον μοναδικό υποψήφιο ανάδοχο με αίτημα αυθημερόν επικύρωσης του Πρακτικού και λαμβάνεται κατά πλειοψηφία.
ΣΥΜΜΑΧΙΑ για ένα προοδευτικό ΤΕΕ 